Stablecoins in Europa: de race om digitaal geld

Stablecoins zijn niet langer alleen een cryptoverhaal. Hun wereldwijde marktkapitalisatie bedraagt inmiddels meer dan 305 miljard dollar. Bovendien waren de jaarlijkse overdrachtsvolumes in 2024 groter dan die van Visa en Mastercard samen. Daarmee zijn stablecoins doorgedrongen tot de mainstream financiële infrastructuur.[1] Als jouw financiële instelling nog geen duidelijk beeld heeft van wat dit operationeel, strategisch en compliance-technisch betekent, is het nu tijd om dat beeld te vormen.

Dit artikel behandelt wat financiële instellingen moeten begrijpen over stablecoins. Denk aan hoe stablecoins werken en waarom ze koploper zijn onder de vormen van digitaal geld. Ook komt aan bod waarom dollardominantie een geopolitieke kwestie is en niet zomaar een marktgegeven, wat banken ontdekken wanneer ze deze markt betreden, en hoe de regelgevende kaders aan beide kanten van de Atlantische Oceaan vorm krijgen. Met USDT en USDC die samen 93% van de wereldwijde stablecoinmarkt uitmaken en euro-gedenomineerde alternatieven die minder dan 0,3% vertegenwoordigen, is de dollardominantie in deze markt nauwelijks te overschatten.[2] De centrale vraag voor Europa is of een consortium van 37 banken, verenigd onder het Qivalis-initiatief, nog een geloofwaardig antwoord kan bieden, of dat wij als Europa al achter de feiten aanlopen.

De basis moet kloppen

Stablecoins zijn blockchain-gebaseerde digitale tokens die een stabiele waarde behouden ten opzichte van een referentie-activum, meestal een fiatvaluta zoals de Amerikaanse dollar of de euro. Ze combineren de programmeerbaarheid en afwikkelingssnelheid van cryptoinfrastructuur met de voorspelbaarheid van een soevereine valuta.

Om te begrijpen waar stablecoins passen, helpt het om naar het bredere landschap van digitaal geld te kijken. Er worden doorgaans drie hoofdvormen onderscheiden: cryptovaluta, Central Bank Digital Currencies (CBDC’s) en stablecoins. Van deze drie zijn stablecoins het verst ontwikkeld, zowel qua adoptie als qua regelgevende duidelijkheid. Cryptovaluta blijven sterk volatiel en speculatief. CBDC’s liggen anders: medio 2025 verkennen 137 landen, goed voor 98% van het wereldwijde bbp, deze vorm, waarvan 49 landen in een actieve pilotfase zitten. Ondanks dat wereldwijde momentum hebben stablecoins sneller terrein gewonnen en worden ze al op schaal ingezet in commerciële toepassingen waar CBDC’s nog mee experimenteren.[3]

Privaat uitgegeven, geen soeverein geld

Een onderscheid dat vaak over het hoofd wordt gezien, is dat stablecoins privaat uitgegeven instrumenten zijn, geen soeverein geld. Een stablecoin is enkel zo stabiel als de partij erachter. De waarde hangt volledig af van het reservebeheer, de governance en de regelgevende naleving van de uitgever. Er is geen centrale bank die als vangnet fungeert. Als de uitgever de reserves verkeerd beheert, te maken krijgt met een run op inwisselingen, of zijn regelgevende status verliest, kan de munt plotseling zijn vaste waarde verliezen. De ineenstorting van TerraUSD in mei 2022 illustreerde dit: ontwerpfouten en een verlies van vertrouwen vaagden binnen enkele dagen tientallen miljarden dollars aan marktwaarde weg.[4]

Dit is het eerste wat elke instelling moet begrijpen voordat ze stablecoins in haar producten of processen opneemt. Bij CBDC’s bestaat dat risico niet: het is soeverein geld, rechtstreeks uitgegeven door centrale banken, en overheden behouden volledige controle over de uitgifte. Overheden kunnen ook functies zoals bestedingsbeperkingen of gerichte distributie rechtstreeks in de munt programmeren.

Het voordeel bij grensoverschrijdende betalingen

Los van dit onderscheid met CBDC’s, ligt de kracht van stablecoins onder andere bij grensoverschrijdende betalingen: het efficiëntievoordeel is niet te negeren. Een traditionele betaling via SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) gaat niet rechtstreeks van zender naar ontvanger. Ze doorloopt een keten van correspondentbanken, die elk tijd en kosten toevoegen. Eén betaling kan drie tot vijf partijen passeren voordat ze aankomt, met kosten tot 50 dollar en een afwikkeltijd van één tot drie werkdagen.[5] Een stablecoinbetaling schakelt die keten volledig uit. Het token gaat rechtstreeks van zender naar ontvanger op een blockchain, zonder tussenpartijen, met afwikkeling binnen vijf seconden tegen kosten van minder dan één cent.

Drie manieren waarop bedrijven stablecoins gebruiken

Een van de drie manieren waarop toonaangevende bedrijven stablecoins gebruiken, is voor grensoverschrijdende betalingen: ze zijn goedkoper en sneller dan traditionele methoden, dus de voordelen zijn duidelijk. De tweede manier is het beschermen van bedrijfskasgeld. In landen met hoge inflatie, waar de lokale munt snel waarde verliest, kunnen bedrijven in plaats daarvan stablecoins aanhouden, omdat de waarde daarvan stabiel blijft. De derde toepassing is geautomatiseerde betalingen. Omdat stablecoins op code draaien, kunnen ze betalingen automatiseren, waardoor handmatige controle en goedkeuring van elke transactie wegvalt, wat tijd bespaart en fouten vermindert.[6]

Dollardominantie is een geopolitieke kwestie, geen marktgegeven

De dollardominantie is opvallend. Het verschil tussen USDT, USDC en euro-gedenomineerde alternatieven laat al zien dat deze scheefheid geen kwestie van marktvoorkeur is. Het weerspiegelt een structureel probleem met geopolitieke gevolgen. Het dollar-stablecoinecosysteem versterkt zichzelf: hoe groter het wordt, hoe moeilijker het voor alternatieven wordt om voet aan de grond te krijgen. Netwerkeffecten in betalingen zijn krachtig en moeilijk om te keren.

De Europese Centrale Bank (ECB) is hier duidelijk over geweest. Een blogpost van juli 2025 waarschuwde dat dollardominantie bij stablecoins de Verenigde Staten strategische en economische voordelen geeft. Het land kan zo zijn schuld goedkoper financieren en tegelijk wereldwijde invloed uitoefenen. Europa blijft daarentegen achter met hogere financieringskosten, minder monetaire beleidsautonomie en geopolitieke afhankelijkheid.[7] Een ECB working paper van maart 2026 ging nog verder en waarschuwde dat wijdverbreide adoptie van dollar-gedenomineerde stablecoins in de eurozone kan leiden tot uitstroom van retaildeposito’s, de kredietverleningscapaciteit van Europese banken kan beperken en in extreme gevallen kan neerkomen op een vorm van gedeeltelijke valutasubstitutie.[8]

Voor Europese bedrijven is die afhankelijkheid al werkelijkheid. Bedrijven die zijn overgestapt op stablecoin-rails voor grensoverschrijdende betalingen, doen dit vrijwel allemaal via dollarinfrastructuur. In de praktijk betekent dit dat ze afhankelijk zijn van Amerikaanse financiële systemen, zelfs voor betalingen die niets met de Verenigde Staten te maken hebben.

Een voorbeeld: Meta’s terugkeer naar stablecoins

In 2019 kondigde Meta (destijds Facebook) Libra aan, een stablecoin gedekt door een mandje nationale valuta’s, bedoeld als wereldwijde digitale munt.[9] Overheden en centrale banken aan beide kanten van de Atlantische Oceaan verzetten zich hevig, met zorgen over monetaire soevereiniteit, privacy en systeemrisico. Het project werd geleidelijk afgeschaald, omgedoopt tot Diem, en uiteindelijk begin 2022 stopgezet toen de bijbehorende activa werden verkocht. Het compliance- en toezichtkader bood destijds simpelweg geen ruimte voor een initiatief van deze omvang.

Die omgeving is veranderd. Meta plant een comeback op het gebied van stablecoins in de tweede helft van 2026, dit keer met een fundamenteel andere aanpak.[10] In plaats van een eigen munt uit te geven, positioneert Meta zich als distributiekanaal en integreert het stablecoin-rails van derden op Facebook, Instagram en WhatsApp. Stripe, het betaalbedrijf dat veel gebruikt wordt door bedrijven voor online transacties, zou naar verluidt de waarschijnlijke infrastructuurpartner zijn.[11] CEO Patrick Collison trad in april 2025 toe tot de raad van bestuur van Meta.

Voor Europa zijn de gevolgen aanzienlijk: Meta heeft wereldwijd meer dan 3 miljard gebruikers. Als stablecoinbetalingen ingebed raken in zijn platforms, versnelt de adoptiecurve voor dollar-gekoppelde digitale betalingen in een tempo dat geen enkel Europees initiatief tot nu toe heeft geëvenaard, waardoor het venster voor euro-gedenomineerde alternatieven om te concurreren op distributie verder vernauwt. Precies die dynamiek proberen Europese banken nu voor te blijven.

Een nieuw speelveld voor financiële instellingen

De kans

Grote banken zien stablecoins zowel als risico als kans. Wie niet handelt, loopt het risico terrein te verliezen aan techbedrijven en cryptobedrijven, die betaaldiensten kunnen overnemen, met alle geld en klantgegevens van dien. Banken die wel handelen, kunnen echter hun verdienmodel vernieuwen, nieuwe inkomstenstromen aanboren en klanten diensten aanbieden die nu nog niet bestaan.

De duidelijkste kans ligt bij grensoverschrijdende betalingen. Stablecoins schakelen de correspondentbankketen uit, wat kosten en afwikkeltijden voor zakelijke klanten verlaagt. Voor banken betekent dit dat ze klanten behouden die anders naar fintech-alternatieven zouden overstappen, terwijl ze ook inkomsten genereren uit de reserves achter de stablecoinuitgifte. Het verdienmodel is eenvoudig en het concurrentievoordeel duidelijk.[12]

JPMorgan heeft al stappen gezet en breidde zijn JPM Coin-platform uit met euro-gedenomineerde betalingen, met Siemens als eerste zakelijke klant. Begin 2025 gaf de CEO van Bank of America bovendien aan dat de bank een eigen stablecoin zou lanceren. Citigroup, PayPal en andere partijen hebben in verschillende mate interesse getoond. De vraag is niet langer óf banken aan deze markt gaan deelnemen, maar of hun compliance- en operationele infrastructuur de snelheid van de uitrol kan bijbenen.[13]

Het risico

Deze kansen gaan gepaard met aanzienlijke operationele en reputatierisico’s.

Compliance

Het grootste probleem is compliance. Stablecoinbetalingen vinden dag en nacht plaats, elke dag van de week, wat de lat voor monitoring hoger legt dan veel banken gewend zijn bij andere betaalkanalen, zelfs die met realtime monitoring. Ze moeten continu toezien op verdachte activiteiten en signalen dat een uitgever in de problemen kan komen. Ook moeten ze ongebruikelijk rekeninggedrag en uitbetalingsverzoeken monitoren, op een schaal waarvoor batchgewijze controles nooit ontworpen zijn.

Het risico van regelgevend toezicht en crimineel misbruik is reëel, niet slechts een theoretische zorg. Volgens Chainalysis werd 63% van het illegale cryptotransactievolume in 2024 toegeschreven aan stablecoins, gelinkt aan witwassen, sanctieontduiking en financiële criminaliteit.[14] Al zegt dit meer over gebruikspatronen dan over het risico dat inherent is aan het instrument zelf, het geeft wel aan hoeveel toezicht elke bank die deze markt betreedt kan verwachten. Know Your Customer (KYC)-processen moeten volledig worden herzien. Zowel de Amerikaanse GENIUS Act (Guiding and Establishing National Innovation for US Stablecoins) als de Europese MiCAR-verordening (Markets in Crypto-Assets Regulation) vereisen dat KYC-verplichtingen zich uitstrekken tot blockchain-walletadressen, iets waarvoor de meeste bestaande programma’s niet zijn ontworpen. Toonaangevende complianceteams reageren hierop met een drieledige aanpak, waarbij tegelijkertijd wordt gemonitord op blockchain-, transactie- en breder ecosysteemniveau.

Naast compliance spelen drie andere risico’s een rol bij elke stablecoinstrategie: beveiliging, wie er achter de munt staat, en of de munt zijn waarde kan behouden.

Risico’s rond beveiliging, dekking en waarde

Beveiliging werd een serieuze zorg na de Bybit-hack van 2025, waarbij hackers 1,4 miljard dollar buitmaakten.[15] Dit liet duidelijk zien wat er mis kan gaan als bedrijven digitale activa niet goed beveiligen. Het tegenpartij- en uitgeversrisico is structureel: private partijen, niet centrale banken, geven stablecoins uit, dus bedrijven moeten zelf de reserves en reputatie van elke uitgever controleren. Het laatste risico is of de munt zijn waarde behoudt. De ineenstorting van TerraUSD in 2022 liet zien dat zelfs een populaire stablecoin plotseling zijn waarde kan verliezen, met paniek tot gevolg wanneer iedereen tegelijk probeert uit te stappen.

Vertrouwen en voorlichting van klanten

Er is ook een risico dat wat verder weg ligt, maar niet minder belangrijk is. De meeste retail- en zakelijke klanten begrijpen momenteel weinig van hoe stablecoins werken, wat ze dekt, of hoe ze verschillen van bekende betaalmethoden. Die kenniskloof creëert direct een vertrouwenskloof, en vertrouwen moet er zijn voordat adoptie kan plaatsvinden. Financiële instellingen die snel inzetten op uitrol zonder evenveel te investeren in klantvoorlichting, zullen waarschijnlijk merken dat hun klanten niet volgen. Dat begrip opbouwen is geen marketingkwestie, maar een essentieel onderdeel van het verantwoord introduceren van een werkelijk nieuw financieel instrument.

Het Europese antwoord: Qivalis

De afhankelijkheid van dollar-gedenomineerde stablecoins, en de druk die dit op Europese banken legt om te handelen, heeft geleid tot een concreet antwoord. Dat antwoord komt van Qivalis, een joint venture van een consortium van 37 Europese banken dat werkt aan een volledig gereguleerde, 1-op-1 gedekte eurostablecoin, met een geplande lancering in de tweede helft van 2026.[16] Tot de deelnemers behoren grote namen als BBVA, BNP Paribas, ING, UniCredit, Rabobank en CaixaBank, verspreid over vrijwel elke belangrijke Europese markt. Een volledige lijst van deelnemende banken is te vinden op de website van Qivalis.

De intentie is duidelijk. Europese bedrijven hebben momenteel geen toegang tot een gereguleerd, Europees uitgegeven digitaal afwikkelingsmiddel dat niet via Amerikaanse financiële infrastructuur loopt. Qivalis is bedoeld om daarin te voorzien.[17] Jan-Oliver Sell, CEO van Qivalis, heeft het probleem rechtstreeks benoemd: met alleen dollarstablecoins op schaal beschikbaar, zijn Europese bedrijven afhankelijk van door de VS gecontroleerde digitale rails voor grensoverschrijdende handel.

De regelgevende aanpak is vanaf het begin MiCAR-conform. Dat is belangrijk, omdat MiCAR het specifieke kader is dat de EU heeft gebouwd voor uitgevers van en dienstverleners in crypto-activa. Qivalis zoekt geen uitzonderingen en opereert niet in een regelgevend grijs gebied; het is juist gebouwd om binnen de regels te werken.

Het concurrentielandschap

De uitdaging die voor ligt is reëel. Netwerkeffecten in betalingen zijn sterk en veranderen langzaam. Het duidelijkste voorbeeld is EURC: Circle, een Amerikaans bedrijf, geeft momenteel de grootste in omloop zijnde euro-gedenomineerde stablecoin uit.[18] Dat is precies het probleem dat Qivalis wil oplossen: een niet-Europese uitgever beheerst zelfs vandaag de belangrijkste eurostablecoin, waardoor Europese bedrijven afhankelijk zijn van een Amerikaans bedrijf voor euro-gedenomineerd digitaal geld.

MiCAR heeft ondertussen Tethers USDT volledig uit de EU verdrongen. Met de definitieve MiCAR-nalevingsdeadline van 1 juli 2026 hebben gelicentieerde Europese exchanges USDT van hun platforms gehaald, omdat Tether nooit de vereiste vergunning heeft aangevraagd.[19] Ook voor Qivalis zal het niet eenvoudig zijn om voldoende liquiditeit te bereiken om echt bruikbaar te zijn, maar het betreedt een markt waarin regelgeving de grootste dollargebaseerde concurrent al heeft uitgesloten, en waarin het grootste eurobased alternatief nog altijd in buitenlandse handen is.

De vertrouwenskloof

Er is ook een vertrouwensdimensie die niet onderschat moet worden. Qivalis is een nieuw instrument van bedrijven die de meeste retail- en zakelijke klanten niet meteen zullen associëren met digitaal geld. Zelfs met 37 banken erachter is de bekendheid van klanten met eurostablecoins laag. Het consortium zal moeten investeren in het opbouwen van dat begrip, niet alleen in het bouwen van het product.

De omstandigheden voor het slagen van Qivalis verbeteren wel. Geopolitieke fragmentatie vergroot de Europese behoefte aan alternatieven voor dollarinfrastructuur. Regelgevende duidelijkheid onder MiCAR biedt een fundament dat eerdere pogingen tot een eurostablecoin misten. Of dat genoeg is, hangt af van uitvoering, en die uitvoering hangt weer af van de regelgevende regels waarbinnen Qivalis en elke andere stablecoinuitgever nu moet opereren.

Wat dit in de praktijk betekent

De overgang naar stablecoins is geen toekomstscenario. Het gebeurt nu, en het gaat sneller dan de meeste formele planningscycli aankunnen.

Voor banken

Voor banken is de vraag niet langer óf ze zich met stablecoininfrastructuur bezighouden, maar hoe snel en via welke route. Dat betekent beoordelen of ze stablecoins kunnen uitgeven, bewaren en omzetten naar traditionele valuta en terug, binnen de bestaande regelgevende kaders. Het betekent ook het identificeren van samenwerkingsmogelijkheden met uitgevers of infrastructuurpartijen, en het aanpassen van de compliance-architectuur voor realtime, 24/7-monitoring vóórdat implementatiebeslissingen worden genomen, niet erna.

Voor Europese bedrijven

Voor Europese bedrijven die actief zijn in stablecoins is de dubbele vergunningseis (MiCAR plus EMI) nu de basis voor compliance, geen ambitieus streefdoel. De No Action Letter van de EBA van juni 2025 en de verduidelijkingen van februari 2026 lieten geen ruimte voor twijfel. Bedrijven die EMT-betaalstromen ondersteunen zonder een vergunning als betaalinstelling of EMI te hebben verkregen, opereren buiten het kader. Het precedent van Zerohash, in mei 2026 vastgelegd door De Nederlandsche Bank, geldt als maatstaf. Elk Europees bedrijf dat wil deelnemen aan stablecoininfrastructuur, of het nu als uitgever, bewaarder of betaalverwerker is, zou het verkrijgen van beide vergunningen als directe prioriteit moeten behandelen, niet als een agendapunt voor een volgend kwartaal.

Voor complianceteams

Voor complianceteams specifiek is screening op walletniveau niet langer optioneel. Stablecoins komen onevenredig vaak voor in illegale geldstromen ten opzichte van hun marktaandeel, en dat patroon zal in heel Europa regelgevend toezicht aantrekken. Blockchain-analysetools zijn basisinfrastructuur, geen gespecialiseerde extra’s. De governancekaders voor wanneer activa te bevriezen, intern te escaleren en meldingen te doen, moeten bestaan vóórdat een probleem zich voordoet, niet pas tijdens.

De architectuur van digitaal geld wordt op dit moment gebouwd. Bedrijven die stablecoins zien als een compliance-probleem om te beheersen in plaats van infrastructuur om te begrijpen, werken al met een onvolledig beeld. De beslissingen die de komende 12 tot 18 maanden worden genomen, zullen posities bepalen die daarna moeilijk te veranderen zijn.

Conclusie

Stablecoins zijn niet langer een experiment aan de rand van de financiële wereld. Ze worden kerninfrastructuur voor grensoverschrijdende betalingen, bedrijfstreasury en, in toenemende mate, voor de platforms die miljarden mensen al dagelijks gebruiken. De dominantie van de dollar in deze markt is niet toevallig ontstaan, en zal ook niet toevallig omkeren.

Voor Europa gaat het om meer dan marktaandeel. Een digitaal financieel systeem dat vrijwel volledig op dollarrails is gebouwd, heeft reële gevolgen voor monetaire autonomie, financiële stabiliteit en strategische onafhankelijkheid. Qivalis vertegenwoordigt een geloofwaardige, gereguleerde poging om die kloof te dichten, maar het betreedt een markt die wordt gevormd door diepgewortelde netwerkeffecten, een Amerikaans bedrijf dat de grootste eurostablecoin-positie bezit, en een regelgevende omgeving die, hoewel verder ontwikkeld dan haar Amerikaanse tegenhanger, in de praktijk nog steeds haar weg zoekt.

Uitvoering, niet ambitie, zal bepalen wat er hierna gebeurt. Drie factoren zijn daarbij doorslaggevend: hoe snel Europese banken vertrouwen en liquiditeit kunnen opbouwen, hoe consistent EU-lidstaten de regels toepassen die ze zijn overeengekomen, en hoe serieus financiële bedrijven in heel Europa reageren op een verschuiving die al gaande is. Het venster om te handelen is niet onbeperkt. De bedrijven die vroeg en doelgericht in actie komen, zullen degene zijn die bepalen hoe Europees digitaal geld eruitziet. In plaats van zich aan te passen aan een markt die iemand anders al heeft gebouwd, bouwen zij die markt zelf.

---

Meer weten?

Is uw organisatie klaar voor de regelgeving rond stablecoins en digitaal geld in Europa?