Crypto en sancties in 2026: wanneer geopolitiek on-chain gaat
Sanctie-ontwijking is allang geen niche compliance-onderwerp meer. Wie het binnen de eigen organisatie nog zo behandelt, loopt achter op de feiten.
De cijfers uit 2025 laten daar weinig ruimte voor twijfel over. De waarde ontvangen door gesanctioneerde entiteiten steeg met 694%. Het illegale on-chain transactievolume bereikte daarmee een record van 154 miljard dollar. [1] In ons werk met compliance-teams bij financiële instellingen en cryptodienstverleners zien we steeds hetzelfde patroon. Het grootste tekort zit niet in bewustwording van crypto-risico’s in abstracte zin. Het zit in het begrijpen van hoe die risico’s er in de praktijk uitzien — en wat je er vervolgens mee doet.
Iran: Het Meest Urgente Compliance-Risico Op Dit Moment
Van alle actuele sanctie- en crypto-vraagstukken vraagt Iran de meest directe aandacht.
De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) en haar proxienetwerken waren in het vierde kwartaal van 2025 goed voor meer dan 50% van de waarde ontvangen door Iraanse crypto-adressen. Over het gehele jaar ging het om meer dan 3 miljard dollar. [2] Dit is geen opportunistisch misbruik door kwaadwillenden die een maas in de wet vinden. Het gaat om door de staat aangestuurde financiële infrastructuur. De schaal en verfijning van de ontwijking zullen dan ook alleen maar toenemen.
De handhavingsreactie van OFAC weerspiegelt die verschuiving. In januari 2026 sanctioneerde het Amerikaanse ministerie van Financiën twee cryptobeurzen — Zedcex en Zedxion — wegens het faciliteren van transacties gekoppeld aan de Iraanse financiële sector en aan IRGC-gelieerde partijen. Cruciaal daarbij: de aanwijzing omvatte specifieke USDT-wallets op het Tron-netwerk. Sanctiehandhaving richt zich nu expliciet op on-chain identificatoren, naast de traditionele juridische entiteiten. [3] De consequentie voor compliance-professionals is direct: screening op naam alleen is niet langer toereikend. Screening op walletniveau is inmiddels een verwachte beheersmaatregel.
De urgentie werd verder aangescherpt in februari 2026. Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iraanse doelen werden binnen enkele minuten gevolgd door een stijging van 700% in uitstroom vanuit Iraanse crypto. Binnen 48 uur bewoog er 10,3 miljoen dollar. [4] Wat dat operationeel betekent: crypto functioneert als een financieel crisisbeheerinstrument in real time. Sneller dan de meeste compliance-teams kunnen reageren.
De situatie rondom Binance voegt daar een extra dimensie aan toe. Begin 2026 berichtte The Wall Street Journal dat ’s werelds grootste cryptobeurs meer dan 1 miljard dollar aan transacties had verwerkt gekoppeld aan gesanctioneerde Iraanse entiteiten. Binance betwist dit. Maar ongeacht de uitkomst illustreert de zaak hoe snel blootstelling aan Iran-gerelateerde risico’s kan omslaan in reputatie- en regelgevingsschade.
Rusland: Van Ontwijking naar Financiële Infrastructuur
Iran laat zien hoe crypto sanctiedruk in real time kan absorberen. Rusland laat iets structureels zien — en in sommige opzichten iets dat op de lange termijn grotere compliance-risico’s met zich meebrengt.
Rusland ontwijkt sancties niet alleen via crypto. Het bouwt parallelle financiële infrastructuur die is ontworpen om buiten de westerse financiële rails te opereren. [5] Het meest sprekende voorbeeld is de A7A5 stablecoin: een roebel-gekoppeld token, verwerkt via een eigen gedecentraliseerde beurs. A7A5 verwerkte in minder dan een jaar 93,3 miljard dollar. Dat is geen omweg. Dat is een alternatief systeem.
Tegelijkertijd maakt Rusland gebruik van zijn gesubsidieerde energiesector. Daarmee controleert het circa 16% van de wereldwijde Bitcoin-hashrate. Effectief wordt zo nieuwe, “schone” Bitcoin gemijnd — zonder enige on-chain link naar een gesanctioneerde entiteit of jurisdictie. [6] Dit is cryptomining als strategische economische omzeiling, geen retailactiviteit.
De Regelgevingsreactie: Het Dichten van de Gaten
Toezichthouders reageren niet alleen — ze versnellen. De ontwikkelingen van de afgelopen weken alleen al illustreren hoe snel dit terrein beweegt.
In de EU breiden MiCAR en de herziene Verordening betreffende geldovermakingen (de Crypto Travel Rule) het toezichtkader voor cryptodienstverleners aanzienlijk uit. Maar slechts enkele weken geleden nam de EU haar twintigste sanctiepakket tegen Rusland aan. [7] Daarin zit een vergaand verbod op alle cryptotransacties met Russische en Wit-Russische aanbieders. De digitale roebel en RUBx zijn toegevoegd aan de EU-lijst van verboden crypto-assets. Het verbod op de digitale roebel is expliciet bedoeld om een ontwijkingskanaal te sluiten — vóór de geplande lancering van Ruslands CBDC in september 2026.
Die zouden digitale-activabedrijven verplichten om sanctiehandhaving rechtstreeks in hun code te verankeren. Compliance wordt daarmee automatisch en continu. [8] Als deze voorstellen worden aangenomen, betekent dat een fundamentele verschuiving in de inrichting van sanctiecompliance in de sector.
De boodschap is aan beide zijden van de Atlantische Oceaan consistent: de regelgevingsperimeter rond crypto sluit zich. En de verwachting dat compliance-teams dit domein begrijpen, neemt navenant toe.
Wat Dit in de Praktijk Betekent
Vanuit compliance-perspectief zijn er een aantal zaken die structureel worden onderschat.
Screening op walletniveau wordt in te veel programma’s nog behandeld als een optie. Maar dat is het niet meer. Stablecoins — en dan met name USDT op het Tron-netwerk — komen disproportioneel voor in gesanctioneerde en illegale geldstromen. Ze verdienen dan ook verhoogde aandacht. Blockchain-analysetools zoals Chainalysis, TRM Labs en Elliptic zijn geen specialistische toevoegingen meer. Ze zijn basale infrastructuur voor elke instelling met crypto-blootstelling.
Belangrijk daarbij: crypto-sanctierisico is niet uitsluitend een vraagstuk voor cryptodienstverleners. Banken zonder crypto-producten zijn evengoed blootgesteld. Dat geldt via betalingsstromen, PSP-relaties en klanten wier activiteiten raakvlakken hebben met crypto-infrastructuur.
Ten slotte geldt: governance- en escalatieprocedures moeten er zijn vóórdat een issue zich voordoet, niet tijdens. Weten wanneer assets bevroren moeten worden, wanneer meldingen bij toezichthouders vereist zijn en wanneer intern geëscaleerd moet worden — dat is minstens zo belangrijk als detectie zelf.
Vergroot Uw Kennis met Compliance Champs
De risico’s die in dit artikel aan bod komen, zijn niet langer theoretisch. Ze duiken nu op in transaction monitoring-wachtrijen, klantreviews en toezichtonderzoeken. Voor compliance-teams die op zoek zijn naar praktische, gestructureerde handvatten over hoe crypto-sanctieblootstelling zich in het dagelijkse werk manifesteert, heeft Compliance Champs een dedicated e-learningcursus ontwikkeld: Crypto & Sanctions Awareness.
Neem contact met ons op via: info@compliancechamps.com
Lees hier meer artikelen.
Bekijk onze cursus ‘Crypto & Sanctions Awareness’.
[1] Chainalysis. (2026, March 5). Crypto crime in 2025 was primarily driven by 694% surge in state-driven sanctions evasion volume. Chainalysis Blog. https://www.chainalysis.com/blog/crypto-sanctions-2026.
[2] Ibid.
[3] Elliptic. (2026). OFAC sanctions exchanges Zedcex and Zedxion for assisting in Iranian sanctions evasion and IRGC operations. Elliptic Blog. https://www.elliptic.co/blog/ofac-sanctions-exchanges-zedcex-and-zedxion-for-assisting-in-iranian-sanctions-evasion.
evasion-and-irgc-operations.
[4] Elliptic. (2026). Iranian crypto asset outflows surge 700% following airstrikes. Elliptic Blog. https://www.elliptic.co/blog/iranian-cryptoasset-outflows-surge-700-percent-following-attacks
[5] Chainalysis. (2026, March 5). Crypto crime in 2025 was primarily driven by 694% surge in state-driven sanctions evasion volume. Chainalysis Blog. https://www.chainalysis.com/blog/crypto-sanctions-2026.
[6] Elliptic. (2026). Russia-linked cryptocurrency services and sanctions evasion. Elliptic Blog. https://www.elliptic.co/blog/russia-linked-cryptocurrency-services-and-sanctions-evasion.
[7] TRM Labs. (2026, April 23). EU Adopts 20th sanctions package on Russia. TRM Labs Blog. https://www.trmlabs.com/resources/blog/eu-adopts-20th-sanctions-package-on-russia—-including-a-sweeping-ban-on-all-crypto-asset-transactions-with-russian-and-belarusian-providers
[8] PYMTNS. (2026, April 22). Treasury calls for programmable financial enforcement across crypto. PYMNTS.com. https://www.pymnts.com/cryptocurrency/2026/treasury-calls-for-programmable-financial-enforcement-across-crypto/.
